Chúng ta hay thắc mắc (mà đôi khi chẳng cần câu trả lời) rằng: ngày xưa sao cha mẹ, ông bà mình đâu có ly dị, còn bây giờ thì sơ sẩy một chút là ly hôn. Hồi xưa, vợ chồng tào khang, canh cá nuôi nhau, canh tôm nấu với ruột bầu, chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon. Thời đó khó khăn trăm bề, vậy mà vẫn nuôi được tám, chín, mười đứa con. Chồng có tật, vợ có phiền, nhưng chữ “ly dị” dường như không nằm trong từ điển sống của họ.
Còn nay, chuyện chia tay lại trở nên dễ dàng đến lạ. Có tiểu tam – ly dị. Thiếu tiền sữa, tiền nhà – ly dị. Cãi nhau – ly dị. Nói nặng lời – ly dị. Bị đánh một cái – ly dị vì vũ phu. Nhắn tin mập mờ với người khác giới – ly dị. Không cùng quan điểm – ly dị. Cưới vì cảm xúc nhất thời, rồi ly dị cũng chỉ vì cảm xúc nhất thời.
Ngày xưa, cãi nhau to tiếng vẫn không ly dị.
Bị đánh bạt tai, vẫn không ly dị.
Chồng say xỉn, cờ bạc, có khi đánh đập vợ con, vẫn không ly dị.
Mẹ chồng em chồng gây chuyện, vẫn không ly dị.
Phụ nữ ngày ấy sống bằng chữ “nhẫn”, chữ “nghĩa” và chữ “thương”. Họ chọn chịu đựng để giữ mái nhà, chọn hi sinh để con có cha, chọn im lặng để gia đình không tan vỡ.
Ngày ấy, mấy dì mấy cô thường nói:
“Thôi kệ, ráng cho con nó có cha, chớ thằng Tí với con Mén không cha thì tội.”
“Ly dị rồi biết nói sao với họ hàng, xóm giềng?”
“Bị ép gả thì cũng thôi, sống lâu ngày rồi cũng thương.”
Thậm chí có người còn tự an ủi: “Ổng có đánh đập thì cũng còn đỡ, ổng chí thú làm ăn, không bê tha như mấy ông kia.”
Nghĩ mà thương cho phận người phụ nữ xưa – làm vợ, làm mẹ, làm dâu, mà gánh hết nỗi khổ của đời. Tố Hữu từng viết: “Có gì đẹp trên đời hơn thế, người với người sống để yêu nhau.”
Và câu ca dao ông bà vẫn dặn: “Tay nâng chén muối dĩa gừng, gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau.”
Nhưng mọi điều trên đời đều có hai mặt. Nếu ngày xưa người ta ở lại vì nghĩa, thì ngày nay người ta rời đi vì tự do. Nếu xưa người phụ nữ bị trói buộc trong khuôn phép, thì nay họ dám đứng lên bảo vệ giá trị và hạnh phúc của chính mình. Xã hội thay đổi, nhận thức về hôn nhân cũng đổi thay. Đăng ký kết hôn dễ dàng, và việc ly hôn cũng trở nên dễ dàng – bởi con người bắt đầu quan tâm đến cảm xúc thật của mình hơn là ánh nhìn của người khác.
Tuy nhiên, điều đáng tiếc không phải là ly hôn nhiều hơn, mà là tình nghĩa ít đi. Khi yêu thương không còn được nuôi dưỡng, khi sự lắng nghe, nhường nhịn, bao dung bị xem nhẹ – thì ly hôn chỉ là hệ quả cuối cùng, không thể tránh khỏi.
Có lẽ, điều quan trọng không nằm ở việc ly hôn hay không ly hôn, mà ở chỗ: chúng ta đã thật sự biết yêu thương, trân trọng và giữ gìn mối quan hệ ấy đến đâu. Hôn nhân, xét cho cùng, không phải là sự ràng buộc của hai người, mà là hành trình cùng nhau trưởng thành. Nếu một trong hai người dừng lại, con đường ấy sẽ sớm tách đôi – dù có tờ giấy hôn thú hay không.
Vì vậy, thay vì hỏi “tại sao ngày xưa không ly hôn mà nay lại nhiều đến thế”, có lẽ nên tự hỏi: Liệu chúng ta có còn đủ kiên nhẫn, bao dung và chân thành để gìn giữ một cuộc hôn nhân – khi những cơn giông cảm xúc kéo đến?
Luật sư Nguyễn Chí Thiện
