Trong thời đại mạng xã hội và quảng cáo trực tuyến bùng nổ, hình ảnh cá nhân ngày càng được sử dụng rộng rãi để phục vụ hoạt động kinh doanh, truyền thông và tiếp thị sản phẩm. Tuy nhiên, không ít tổ chức, cá nhân vì mục đích quảng cáo mà tự ý sử dụng hình ảnh của người khác khi chưa được sự đồng ý, dẫn đến những tranh chấp pháp lý đáng tiếc. Vậy việc lấy hình ảnh của người khác để quảng cáo có vi phạm pháp luật hay không, trong những trường hợp nào được phép sử dụng và khi nào có thể bị xử phạt, bồi thường thiệt hại? Đây là vấn đề pháp lý quan trọng mà cả người kinh doanh lẫn cá nhân cần hiểu rõ để tránh rủi ro và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
I. CƠ SỞ PHÁP LÝ
1. Bộ luật Dân sự 2015;
2. Luật Quảng cáo 2012;
3. Bộ luật Hình sự 2015;
4. Nghị định 38/2021/NĐ-CP.
II. CÓ ĐƯỢC PHÉP SỬ DỤNG HÌNH ẢNH CỦA NGƯỜI KHÁC ĐỂ QUẢNG CÁO KHÔNG?
Hình ảnh gắn liền với quyền nhân thân của mỗi cá nhân và được pháp luật Việt Nam bảo vệ nghiêm ngặt. Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, mỗi người đều có quyền quyết định đối với việc khai thác, sử dụng hình ảnh của mình; do đó, mọi hành vi sử dụng hình ảnh cá nhân khi chưa có sự chấp thuận của người đó đều bị coi là trái pháp luật, trừ các trường hợp đặc biệt mà pháp luật cho phép.
Cụ thể, Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 xác định rằng việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải có sự đồng ý của chính người có hình ảnh hoặc người đại diện hợp pháp. Đồng thời, Luật Quảng cáo năm 2012 cũng liệt kê việc sử dụng hình ảnh cá nhân khi chưa được cho phép để phục vụ mục đích quảng cáo là hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động quảng cáo, ngoại trừ những trường hợp được pháp luật thừa nhận.
Theo khoản 2 Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật cho phép sử dụng hình ảnh cá nhân không cần sự đồng ý trong một số trường hợp nhất định, bao gồm:
1. Việc sử dụng hình ảnh nhằm phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc hoặc lợi ích công cộng;
2. Hình ảnh được ghi nhận từ các hoạt động mang tính công cộng như hội nghị, hội thảo, sự kiện thể thao, biểu diễn nghệ thuật hoặc các hoạt động công cộng khác, với điều kiện không xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của người có hình ảnh.
III. TRÁCH NHIỆM HÀNH CHÍNH KHI SỬ DỤNG TRÁI PHÉP HÌNH ẢNH NGƯỜI KHÁC ĐỂ QUẢNG CÁO
Căn cứ Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 128/2022/NĐ-CP đối với hành vi tự ý sử dụng hình ảnh của người khác vào mục đích quảng cáo, pháp luật quy định mức xử phạt hành chính khá nghiêm khắc. Cụ thể, cá nhân vi phạm có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng. Trường hợp chủ thể vi phạm là tổ chức, mức phạt tiền sẽ áp dụng gấp hai lần so với cá nhân theo quy định pháp luật về xử phạt hành chính.
Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, người vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả nhằm bảo vệ quyền nhân thân của người bị xâm phạm. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền có thể buộc gỡ bỏ, tháo dỡ hoặc xóa bỏ nội dung quảng cáo vi phạm, thu hồi các ấn phẩm báo chí, tạp chí có đăng tải quảng cáo trái phép, đồng thời yêu cầu người vi phạm phải xin lỗi công khai bằng văn bản đối với cá nhân có hình ảnh bị sử dụng trái phép.
IV. TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ
Trong trường hợp việc sử dụng hình ảnh cá nhân trái phép để quảng cáo không chỉ dừng lại ở vi phạm hành chính mà còn gây hậu quả nghiêm trọng, người thực hiện hành vi có thể phải chịu trách nhiệm hình sự. Tùy theo mức độ nguy hiểm và tính chất của hành vi, cá nhân vi phạm có thể bị xem xét xử lý về Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin trên mạng máy tính, mạng viễn thông theo quy định tại Điều 288 Bộ luật Hình sự năm 2015.
V. TỔNG KẾT
Tóm lại, việc sử dụng hình ảnh của người khác để quảng cáo không đương nhiên là vi phạm pháp luật, nhưng phải tuân thủ quy định về quyền đối với hình ảnh. Trong hầu hết trường hợp, đặc biệt khi nhằm mục đích thương mại, việc sử dụng này cần có sự đồng ý của người có hình ảnh, trừ một số ngoại lệ rất hạn chế. Nếu tự ý sử dụng, cá nhân hoặc tổ chức có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng. Do đó, để tránh rủi ro, cần cân nhắc kỹ và đảm bảo có sự cho phép hợp pháp trước khi sử dụng.
Bài viết trên là vấn đề liên quan đến “Sử dụng hình ảnh của người khác để quảng cáo có vi phạm pháp luật không?”, John Nguyễn & Các cộng sự xin gửi đến quý bạn đọc/ khách hàng. Nếu như còn những thắc mắc liên quan đến lĩnh vực này thì quý bạn đọc/ khách hàng có thể liên hệ đến John Nguyễn & Các cộng sự (Hotline: 0988 599 854 hoặc email: [email protected]) để có sự tư vấn đầy đủ và chính xác nhất từ các chuyên gia. Đội ngũ luật sư chúng tôi luôn nỗ lực hết mình để mang đến giải pháp pháp lý hiệu quả cho quý khách hàng, vì chúng tôi luôn định hướng “Chất lượng là danh dự”.
