Trong các vụ việc thừa kế, thời điểm người để lại di sản qua đời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc xác định người thừa kế. Trên thực tế, không ít trường hợp người cha mất khi người mẹ đang mang thai, khiến gia đình băn khoăn không biết đứa trẻ chưa chào đời có được pháp luật công nhận quyền hưởng di sản hay không.
Vấn đề này không chỉ liên quan đến quyền tài sản, mà còn gắn liền với việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ em ngay từ khi chưa sinh ra. Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ điều kiện để con trong bụng mẹ được hưởng thừa kế từ người cha, căn cứ pháp lý áp dụng và cách xử lý di sản trong thực tế theo đúng quy định của pháp luật.
I. CƠ SỞ PHÁP LÝ
Bộ luật Dân sự 2015
II. CON ĐANG TRONG BỤNG MẸ CÓ ĐƯỢC HƯỞNG THỪA KẾ TỪ NGƯỜI CHA KHÔNG?
Pháp luật Việt Nam thừa nhận quyền thừa kế của con đang trong bụng mẹ, với điều kiện nhất định. Cụ thể, khoản 1 Điều 613 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết”
Như vậy, nếu người mẹ đã mang thai trước thời điểm người cha chết, thì đứa trẻ trong bụng mẹ được xác định là người thừa kế hợp pháp, dù tại thời điểm mở thừa kế đứa trẻ chưa được sinh ra.
III. ĐIỀU KIỆN ĐỂ CON TRONG BỤNG MẸ ĐƯỢC HƯỞNG THỪA KẾ
Để con trong bụng mẹ được hưởng di sản của người cha, cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
1. Đứa trẻ đã thành thai trước khi người cha qua đời;
2. Đứa trẻ được sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế;
3. Quan hệ cha – con được xác định hợp pháp theo quy định pháp luật.
Nếu đáp ứng các điều kiện trên, đứa trẻ được hưởng thừa kế như những người con khác, không bị phân biệt.
IV. CON TRONG BỤNG MẸ ĐƯỢC HƯỞNG THỪA KẾ THEO HÌNH THỨC NÀO?
Con trong bụng mẹ có thể được hưởng thừa kế theo hai hình thức:
1. Thừa kế theo pháp luật
Trường hợp người chết không để lại di chúc, di sản sẽ được chia theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, bao gồm: vợ, chồng, cha mẹ (đẻ hoặc nuôi), con (đẻ hoặc nuôi) của người chết.
Đồng thời, theo khoản 1 Điều 660 Bộ luật này, khi chia di sản cần tính đến cả trường hợp người thừa kế đã thành thai nhưng chưa được sinh ra. Theo đó, phải dành lại một phần di sản tương ứng với suất của một người thừa kế cùng hàng.
Phần di sản này sẽ được xử lý tùy thuộc vào tình trạng của thai nhi sau khi sinh: nếu đứa trẻ sinh ra và còn sống thì được hưởng phần di sản đã được dành; ngược lại, nếu chết trước khi sinh ra thì phần di sản này sẽ được chia lại cho những người thừa kế còn lại.
2. Thừa kế theo di chúc
Trong trường hợp di chúc có đề cập đến việc hưởng di sản của thai nhi, việc phân chia di sản về nguyên tắc sẽ được thực hiện theo ý chí của người lập di chúc. Tuy nhiên, quyền định đoạt này không phải là tuyệt đối mà vẫn bị giới hạn bởi các quy định của pháp luật nhằm bảo vệ một số chủ thể yếu thế.
Cụ thể, theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, con chưa thành niên, bao gồm cả con được sinh ra sau thời điểm mở thừa kế, thuộc trường hợp người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc. Những người này vẫn được bảo đảm hưởng một phần di sản tối thiểu, tương đương hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật.
Do đó, trong trường hợp di chúc không dành phần di sản cho người con chưa sinh ra hoặc chỉ cho hưởng thấp hơn mức luật định, thì sau khi sinh ra và còn sống, người con vẫn có quyền yêu cầu hưởng phần di sản tối thiểu theo quy định nêu trên.
V. TỔNG KẾT
Con chưa sinh vẫn có quyền hưởng thừa kế từ cha nếu đã thành thai trước thời điểm người cha qua đời và được sinh ra còn sống. Pháp luật Việt Nam ghi nhận và bảo vệ quyền này, đồng thời yêu cầu phải dành lại phần di sản tương ứng để đảm bảo việc chia thừa kế đúng quy định.
Tuy nhiên, thực tế thường phát sinh vướng mắc trong việc xác định thời điểm mang thai, quản lý phần di sản để lại và thực hiện thủ tục thừa kế, dễ dẫn đến tranh chấp. Vì vậy, việc tham vấn luật sư và thực hiện đúng trình tự pháp luật là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của người mẹ và đứa trẻ.
Bài viết trên là vấn đề liên quan đến “Con trong bụng mẹ có được hưởng thừa kế từ cha đã mất không”, John Nguyễn & Các cộng sự xin gửi đến quý bạn đọc/ khách hàng. Nếu như còn những thắc mắc liên quan đến lĩnh vực này thì quý bạn đọc/ khách hàng có thể liên hệ đến John Nguyễn & Các cộng sự (Hotline: 0988 599 854 hoặc email: [email protected]) để có sự tư vấn đầy đủ và chính xác nhất từ các chuyên gia. Đội ngũ luật sư chúng tôi luôn nỗ lực hết mình để mang đến giải pháp pháp lý hiệu quả cho quý khách hàng, vì chúng tôi luôn định hướng “Chất lượng là danh dự”.
