Từ ngày làm cái nghề luật tới nay, không ít những câu hỏi kiểu “Tại sao làm Luật sư mà đi bào chữa cho cái sai của người phạm tội (gọi đúng chuyên môn là Bị can/Bị cáo), không để cho nó ở tù mọt gông cho dừa (vừa)”.
Vậy thì Luật sư trình bày một số quan điểm cá nhân như sau:
Luật sư không bào chữa cho tội ác, mà bảo vệ cho quyền con người
Nói ở đây tức là Luật sư không bênh vực cho cái hành vi phạm tội của kẻ phạm tội (Bị can/Bị cao), mà bảo vệ quyền được xét xử công bằng của Bị cáo, cái quyền mà bất cứ ai cũng có, dù họ có tội hay không. Bởi vốn dĩ, người bị buộc tội vẫn có quyền: được nghe và hiểu rõ cáo buộc; được trình bày, chứng minh, và phản biện trước tòa; được đối xử công bằng và nhân đạo trong suốt quá trình tố tụng.
Cho nên, có sự tham gia của Luật sư, Luật sư sẽ bảo đảm các quyền ấy không bị xâm phạm, giúp quá trình xét xử khách quan, tránh oan sai và lạm quyền bởi các cơ quan tố tụng.
Bào chữa không có nghĩa là “bao che”
Không phải lúc nào luật sư cũng nói “thân chủ vô tội”. Tùy vụ án, Luật sư thừa nhận tội danh nhưng tập trung làm rõ các tình tiết giảm nhẹ, hoàn cảnh phạm tội, hoặc sai sót trong tố tụng, sai tới đâu xử phạt tới đó, điều đó để Tòa án cân nhắc cho ra một Bản án được đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, vừa phần nào giúp kẻ phạm tội có cơ hội làm lại cuộc đời.
Bào chữa là một phần của cơ chế công lý
Một phiên tòa được mở ra chỉ công bằng là khi có ba yếu tố đối trọng: Cơ quan buộc tội (Viện kiểm sát), Cơ quan xét xử (Tòa án) và Người bảo vệ quyền của Bị cáo (Luật sư).
Nghề luật sư mang ý nghĩa nhân văn
Một luật sư giỏi không chỉ đấu tranh cho sự vô tội, mà còn đấu tranh cho sự công bằng kể cả khi thân chủ có tội, để tội tới đâu thì xử phạt và áp dụng hình phạt tới đó. Bởi đằng sau mỗi bản án là số phận một con người, một gia đình.
Luật sư góp phần giúp xã hội hiểu rằng: “Công lý không phải chỉ là sự trừng phạt tuyệt đối, mà là sự công bằng và nhân đạo trong trừng phạt. Hình phạt là để răng đe giáo dưỡng con người về hành vi đúng chứ không phải phạt cho hả dạ của Tòa án/ Cơ quan công quyền”.
Luật sư Nguyễn Chí Thiện
